Gimnazjum nr 2 im. Polskich Noblistów w Gostyninie

Wymiana uczniów Gimnazjum nr 2 w Gostyninie i Kopernikus-Realschule w Langenfeldzie ze środków Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży


W bieżącym roku szkolnym 2015/2016 ze środków Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży (PNWM) w ramach programu "Zachować pamięć" udało się pozyskać dofinansowanie na wymianę szkolną pomiędzy młodzieżą z Gimnazjum nr 2 im. Polskich Noblistów w Gostyninie i Kopernik-Realschule w Langenfeld. Organizatorzy polsko-niemieckiego projektu otrzymali także częściowe wsparcie finansowe na pokrycie kosztów podroży z Gostynina do Langenfeld i z powrotem. Łączna wartość zakończonego w czerwcu 2016 roku przedsięwzięcia wyniosła blisko 30000,00 złotych. PNWM przekazała na ten cel 13666,00 z ł, pozostałą kwotę Komitet Partnerstwa Miast w Langenfeldzie i Stowarzyszenie Popierania Partnerstwa Langenfeld-Gostynin, część kosztów pokryli zaś sami uczestnicy projektu. Zadanie obejmowało realizację programu w mieście partnerskim Langenfeld oraz dwa seminaria - przygotowawcze i podsumowujące - w Polsce.

Głównym tematem wymiany młodzieży z Gostynina i Langenfeld trwającej od 7 do 13 czerwca 2016 roku uczyniono drugą wojnę światową, która stanowi do dziś trudną historię relacji między Polską a Niemcami. Projekt miał na celu m.in. uchronić od zapomnienia ofiary i miejsca pamięci terroru faszystowskiego w Polsce i Niemczech. Wspólne poznawanie i badanie przeszłości było podstawą do refleksji i rozważań o teraźniejszości i wspólnej europejskiej przyszłości. W projekcie uczniowie skorzystali z oferty pedagogicznej Instytutu Pamięci i Przestrogi w Düsseldorfie oraz Centrum Dokumentacji Miasta Kolonia. Na warsztatach w grupach polsko-niemieckich opracowywano zagadnienia i przedstawiano wyniki na forum.

Projekt dał polskim uczniom także możliwość poznania wielokulturowości niemieckich miast, a podczas goszczenia w niemieckich rodzinach również tradycji i obyczajów panujących w Niemczech. Gostynińska młodzież wspólnie z niemieckimi rówieśnikami uczestniczyła w zajęciach szkolnych, integracyjnych i sportowych. Dla jednych uczestników służyły one do podtrzymania zawartych w poprzednim roku przyjaźni, dla innych nawiązaniu nowych kontaktów. Przez ponad tydzień młodzież z obu miast partnerskich razem spędzała czas od rana do wieczora, doznając wiele pięknych i niezapomnianych przeżyć.

Wymiana młodzieży z Gostynina i Langenfeldu w ramach programów dofinansowanych przez Polsko-Niemiecką Wymianę Młodzieży z siedzibą w Warszawie będzie kontynuowana w kolejnych latach.

SEMIARIUM PRZYGOTOWAWCZE DO PROJEKTU "ZACHOWAĆ PAMIĘĆ" w dniach 9-10 maja 2016 r.

W ramach przygotowań do wymiany młodzieży z projektu "Zachować pamięć" współfinansowanego przez Polsko-Niemiecką Wymianę Młodzieży uczniowie Gimnazjum nr 2 im. Polskich Noblistów w Gostyninie wzięli udział w dwudniowych warsztatach. Odbywały się od 9 do 10 maja 2016 roku na terenie Gostynina i Płocka. Gostynińska młodzież odwiedziła miejsca hitlerowskiego terroru znajdujące się na terenie byłych gett, hitlerowskiego więzienia, ośrodka eutanazji, obszarów masowych zbrodni i obozu pracy oraz upamiętniła wiele mniejszych, często zupełnie nieznanych lub zapomnianych miejsc cierpienia tysięcy osób.

W pierwszym dniu zajęć uczniowie spotkali się z dr Barbarą Konarską-Pabiniak, autorką wielu historycznych publikacji i gostynińską regionalistką. Wysłuchali wykładu na temat Wielokulturowości polskich miast przed wybuchem drugiej wojny światowej na przykładzie Gostynina. Następnie gostynińska regionalistka i historyk pani Agnieszka Janecka przeprowadziła dyskusję i warsztaty dotyczące organizacji i stowarzyszeń mniejszości narodowych, ich działalności oświatowej i kulturalnej oraz życia mieszkańców przed okresem reżimu w Gostyninie. Po krótkiej przerwie dr Elżbieta Szubska-Bieroń przedstawiła gimnazjalistom referat Czas NSDAP w Polsce. Życie codzienne niemieckich mieszkańców Gostynina w okresie narodowego socjalizmu.

Wykłady i prelekcje zainspirowały młodzież do udziału w warsztatach Okupowany Gostynin moimi oczyma. Każdy z uczniów miał przygotować podczas samodzielnej pracy projekt plakatu. Konsultacji od strony plastycznej udzieliła pani Dorota Augustyniak. Przed przystąpieniem do pracy artystycznej uczniowie wysłuchali opracowań i zobaczyli prezentacje multimedialne uczennic Julii Bieroń Sytuacja niemieckich kobiet w Gostyninie w czasie okupacji 1939-1945 oraz Sary Górskiej Losy społeczności żydowskiej w Gostyninie do 1945 r. Po zakończeniu warsztatów każdy z uczniów zaprezentował przygotowane przez siebie widzenie okresu narodowego socjalizmu w Gostyninie oraz omówił wyobrażenia, jakie towarzyszyły podczas tworzenia własnych plakatów. Wyobrażenia każdego z uczestników, jak i spojrzenie na wydarzenia stawało się inspiracją do wspólnej dyskusji moderowanej przez historyka panią Agnieszkę Janecką.

Po zakończeniu warsztatów młodzież udała się wraz z opiekunami panią Dorotą Augustyniak i Elżbietą Szubską-Bieroń na wycieczkę do lokalnych miejsc pamięci ofiar drugiej wojny światowej. Pierwszym odwiedzonym przez gimnazjalistów miejscem o istotnym znaczeniu dla pamięci zbiorowej Polaków był niewielki, stosunkowo mało znany cmentarz i pomnik przy obecnej ul. Zalesie 1 w Gostyninie. Pomnik i cmentarz symbolizują potworne zbrodnie popełnione w ramach akcji eutanazji preferowanych przez zwolenników narodowego socjalizmu na chorych psychicznie i niepełnosprawnych pacjentach gostynińskiego szpitala. Następnie autobusem miejskim grupa przejechała do Gostynina na cmentarz przy ulicy Ostatniej. Udała się na kwatery polskich żołnierzy poległych w latach 1939 i 1944-45 i osób cywilnych zamordowanych w czasie drugiej wojny i okupacji. Odczytano nagrobne tablice, przypomniano osoby znane i zasłużone dla miasta, które stały się już w grudniu 1939 r. ofiarami zbrodni faszystowskich. Podczas przejazdu młodzież zwróciła uwagę na pomniki postawiony ku chwale poległych żołnierzy polskich i radzieckich przy Miejskim Centrum Kultury, o których się dziś zapomina ze względu na przebudowę "krajobrazu miejsc pamięci" po 1989 roku. W ramach wizyty w lokalnych miejscach pamięci narodowej grupa udała się na cmentarz ewangelicko-augsburski w Gostyninie przy ul. Targowej, założony najprawdopodobniej na początku XIX wieku dla niemieckich ewangelików osiedlających się w Gostyninie i okolicznych wsiach. Tutaj pod symboliczną tablica pamiątkową przypomniano historię mniejszości niemieckiej w mieście od XVIII wieku do 1945 roku, odszukiwano nazwiska na zniszczonych czasem tablicach nagrobnych. Kolejnym odwiedzanym przez uczniów miejscem pamięci narodowej była tablica przy ul. Floriańskiej, poświęcona pamięci zamordowanym w Woli Łąckiej w 1939 r. przedstawicielom środowiska gostynińskiej inteligencji.

Wieczorem młodzież spotkała się, aby podsumować pierwszy dzień seminarium. W czasie dyskusji okazało się, że nie wszystkim uczestnikom znane były lokalne miejsca pamięci. Niektóre z nich, jak niewielki i niepozorny, dziś nieczynny, cmentarz kryjący ofiary nazistowskiego terroru i bestialskiego sposobu uśmiercania przy ul. Zalesie.

Drugiego dnia grupa udała się do Płocka. W Muzeum Mazowieckim zwiedziła fragment wystawy "X wieków Płocka", poznała historię miasta z okresu międzywojnia i lat 1939 -1945 i wzięła udział w lekcji muzealnej pt. "Wielokulturowość i wzajemna tolerancja mieszkańców Płocka przed okresem narodowego socjalizmu i odzwierciedlenie tego w sztuce przełomu wieków". Następnie młodzież udała się do Muzeum Żydów Mazowieckich w Płocku przy ul. Kwiatka, gdzie wysłuchała prelekcji na temat historii Żydów mazowieckich i polskich. Młodzież przeszła do części wystawienniczej, zwiedziła salę główną oraz pomieszczenie Holokaust, poznała elementy kultury Żydów w Polsce na przykładzie kuchni, muzyki, świąt i zwyczajów oraz architektury żydowskiej.

W godzinach popołudniowych grupa udała się na spacer śladami zbrodni narodowosocjalistycznych w Płocku. Wycieczkę rozpoczęto na obszarze dawnej żydowskiej dzielnicy przekształconej w czasie okupacji w getto i zamieszkałej w 1940 r. przez 7600 Żydów. Następnie grupa przeszła na Plac 13-tu Straconych pod obelisk ku czci Polaków, którzy zostali w dniu 18 września 1942 r. powieszeni przez hitlerowców za działalność antyfaszystowską. Młodzież upamiętniła działaczy polskiego ruchu oporu o różnych zapatrywaniach politycznych wobec okupantów niemieckich. Później grupa udała się na ulicę Sienkiewicza pod budynek obecnego Zakładu Karnego, w którym w czasie okupacji mieściło się jedno z trzech więzień karnych byłej prowincji Prusy Wschodnie. W drodze powrotnej do Gostynina dopełnieniem informacji historycznych było skupienie uwagi na zabudowaniach ulicy Kolejowej 18, gdzie mieścił się obóz pracy dla kobiet.

SEMINARIUM PODSUMOWUJĄCE PROGRAM "ZACHOWAĆ PAMIĘĆ" w dniach 19-20 czerwca 2016 r.

Uczniowie Gimnazjum nr 2 im. Polskich Noblistów w Gostyninie wzięli udział w seminarium podsumowującym. Odbywało się ono w dniach 19-20 czerwca 2016 roku i obejmowało warsztaty, spotkania z ciekawymi ludźmi oraz wycieczkę do miejsc pamięci terroru hitlerowskiego w Warszawie.

Pierwszego dnia młodzież wzięła udział w warsztatach prowadzonych przez historyka panią Agnieszkę Janecką. Były one okazją do odkrycia wojennej historii żydowskich mieszkańców Warszawy i opierały się na wykorzystaniu multimedialnego przewodnika on-line, który pozwolił podążać po Warszawie tropem bohaterów komiksów Janusza Korczaka. Młodzież wcielona w mityczne postaci mogła indywidualnie spacerować po stolicy, przygotowując się w ten sposób do wędrówki w czasie i po współczesnej Warszawie. Po zakończonych warsztatach prowadząca wciągnęła młodzież w dyskusję na temat ofiar nazistowskiego terroru oraz współczesnej konieczności upamiętnienia poświęcenia ludzkich istnień za cenę wolności i pokoju.

Po zakończonych warsztatach na młodzież czekał już pan Guenther Fuch, świadek historii, lokalny regionalista i publicysta. Jako obywatel niemiecki mieszkający w Gostyninie wciągnął grupę w dyskusję o konieczności zachowania w pamięci społecznego kontekstu zbrodni nazistowskich, upamiętniania ofiar poniesionych przez przedstawicielu wielu narodów w czasie okupacji, ofiar niebędących Polakami, czy tez żołnierzy walczących i poległych na frontach walk w latach 1939-1945 na całym świecie. Prelegent zwrócił uwagę także na następstwa drugiej wojny światowej, w tym zmiany terytorialne, straty ludnościowe, kulturowe i materialne wielu narodów europejskich. Korzystając z obecności przedstawicieli mniejszości niemieckiej w Gostyninie wspólnie rozpoczęto debatę o wpływie narodowego socjalizmu na teraźniejszość i przyszłość wzajemnych konfliktów polsko-niemieckich. Wymieniając myśli uczniowie doszli do wspólnego wniosku, iż okupacja hitlerowska i druga wojna światowa oraz różnorodne, często kontrowersyjne upamiętniane wydarzenia, stanowią do dziś istotny aspekt stosunków polsko-niemieckich. Konkluzją rozważań było wypracowanie stanowiska, iż kontekst zbrodni hitlerowskich usprawiedliwia negatywne nastawienie Polaków do Niemców, ale nie może on stanowić przeszkody w budowaniu relacji między młodymi ludźmi z tych krajów.

Rankiem, 20 czerwca 2016 roku, grupa wraz z opiekunami pojechała do Warszawy. Pobyt rozpoczął się od wizyty w Muzeum Żydów Polskich Polin. W tamtejszym Centrum Edukacyjnym młodzież uczestniczyła w warsztatach tematycznych Jak jej było na imię...?, poznając na przykładzie Kolbuszowej dzieje wielu polsko-żydowskich miast, które zostały zniszczone w czasie drugiej wojny światowej. Dalej grupa pracowała na wystawie stałej, analizowała filmy i teksty wspomnieniowe. Następnie młodzież udała się na spacer Traktem Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów. W strugach deszczu uczniowie zobaczyli zespół kamiennych form pamiątkowych, rozmieszczonych na warszawskim Muranowie, upamiętniających miejsca, wydarzenia i ludzi związanych z gettem warszawskim.

Po powrocie do Gostynina odbyło się spotkanie podsumowujące. Omówiono realizację całego projektu. Scharakteryzowano bezpośrednie skutki drugiej wojny światowej, wyróżniając następstwa polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe. Zakończyła je dyskusja na temat przemocy i uprzedzeń oraz konieczności reagowania na współczesne problemy cywilizacyjne.

Udział w projekcie pozwolił młodzieży z Gimnazjum nr 2 w Gostyninie oraz Kopernikus-Realschule w Langenfeld odwiedzić zarówno stosunkowo mało znane miejsca pamięci o różnorodnym charakterze, w których dziś nie znajdują się choćby tylko niepozorne tablice pamiątkowe, ale także małe pomniki, jak na osiedlu Zalesie, przypominające o popełnionych tam potwornych zbrodniach oraz znane miejsca pamięci, posiadające obszerne oferty pedagogiczne, w tym Muzeum Żydów Polskich Polin, Centrum Dokumentacji w Kolonii, czy Instytucie Pamięci i Przestrogi w Düsseldorfie. Przy każdym odwiedzanym miejscu pamięci grupa otrzymała informacje, jakiemu wydarzeniu jest ono poświęcone, np. popełnionej tu zbrodni czy rozegranej bitwy. Młodzież poprzez udział w projekcie pielęgnowała pamięć o ofiarach nazistowskiego terroru. Uzyskała wyobrażenie o wielkości zbrodni faszystowskich i jej skutkach. Pozwoliło to jej inaczej spojrzeć na historię i wysnuć z niej wnioski na przyszłość, skłoniło do refleksji nad koniecznością zachowania obecnych miejsc pamięci i utrzymywanie ich w dobrym stanie. Udział w projekcie każdy potraktował jako niezapomnianą lekcję historii. Młodzież z Gostynina i Langenfeld wniosła tym samym duży wkład we wzajemne poznawanie się, swoich miast i porozumienie narodów.






E. Szubska-Bieroń